Gan
ALT (SGPT)(ALT)
Đơn vị đo: U/L
Enzyme chủ yếu trong tế bào gan. Khi tế bào gan tổn thương, ALT rò rỉ vào máu — đây là chỉ số nhạy nhất phát hiện bệnh gan sớm.
Ví dụ minh hoạ (giá trị trong vùng bình thường)
Chỉ số này là gì?
ALT (Alanine Aminotransferase, còn gọi SGPT) là enzyme đặc hiệu của gan. Khi tế bào gan bị viêm hay hoại tử — do rượu, virus, gan nhiễm mỡ, thuốc — ALT thoát ra máu và làm chỉ số tăng.
Ngưỡng bình thường theo TT 32/2023/TT-BYT và ưu tiên khuyến cáo mới (AASLD 2020): - Nam: 5 – 40 U/L (nghiên cứu mới đề xuất < 30 U/L). - Nữ: 5 – 35 U/L (nghiên cứu mới đề xuất < 19 U/L).
Nguyên nhân ALT tăng phổ biến nhất ở Việt Nam: 1. Gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) — liên quan béo phì, tiểu đường, mỡ máu cao. 2. Rượu bia — kể cả uống điều độ kéo dài. 3. Viêm gan virus B, C — cần xét nghiệm HBsAg, anti-HCV để loại trừ. 4. Thuốc / thực phẩm chức năng — paracetamol quá liều, thuốc lao, một số kháng sinh, statin. 5. Vận động cường độ cao trong 48 giờ trước xét nghiệm.
ALT tăng nhẹ (≤ 3 lần ngưỡng trên) thường lành tính nhưng cần theo dõi. Tăng > 5 lần cần khám gan mật ngay. Tăng > 20 lần gợi ý viêm gan cấp — có thể do thuốc hoặc virus.
Ngưỡng đánh giá
| Vùng | Khoảng giá trị | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tối ưu | Nam 10–30 · Nữ 8–25 U/L | Gan khoẻ mạnh. |
| Bình thường | Nam < 40 · Nữ < 35 U/L | Trong khoảng tham chiếu. |
| Tăng nhẹ | 1–3× ngưỡng trên (~40–120 U/L) | Cần rà soát rượu, cân nặng, thuốc; xét lại sau 1–3 tháng. |
| Tăng cao | > 3× ngưỡng (≥ 200 rất cao) | Khám gan mật; loại trừ viêm gan virus. |
Vì sao chỉ số này quan trọng?
Gan nhiễm mỡ ảnh hưởng 20–30% người Việt trưởng thành và có thể tiến triển thành xơ gan, ung thư gan nếu không phát hiện sớm. ALT là 'chuông báo' đầu tiên trước khi có triệu chứng.
Bạn có thể làm gì?
- Ngưng hoàn toàn rượu bia trong 4–8 tuần rồi xét lại.
- Giảm 7–10% cân nặng nếu thừa cân — biện pháp mạnh nhất cho gan nhiễm mỡ.
- Rà soát mọi thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng, báo bác sĩ.
- Ăn nhiều rau xanh, cá, hạt; hạn chế đồ chiên và nước ngọt.
- Sàng lọc viêm gan B, C nếu chưa từng làm.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ số liên quan
Nguồn tham khảo
Lưu ý y tế: Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo và giáo dục sức khoẻ. Không thay thế chẩn đoán, tư vấn hay điều trị của bác sĩ. Khi có bất thường, vui lòng khám tại cơ sở y tế.
Cập nhật lần cuối:
Có báo cáo xét nghiệm rồi? Vitalfami đọc hộ bạn.
Upload PDF — tự trích chỉ số, so sánh kỳ trước và giải thích bằng tiếng Việt.
Dùng thử miễn phí